امام مهدی (عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف)؛ دوازدهمین پیشوای شیعیان و موعود آخرالزمان
امام مهدی (عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف) در سال ۲۵۵ یا ۲۵۶ هجری قمری، دوازدهمین و آخرین امام شیعه امامیه و فرزند گرانقدر امام حسن عسکری (علیه‌السلام) است. او در نیمه شعبان در سامرا متولد شد و نام و کنیه‌اش هم‌نام پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) است. مشهورترین القاب ایشان نیز «مهدی»، «قائم» و «صاحب‌الزمان» می‌باشد.
تولد و دوران امامت
امام مهدی پس از شهادت پدر بزرگوارشان به مقام امامت رسیدند. بر اساس آموزه‌های امامیه، آن حضرت برای حفظ جان و تحقق اراده الهی، وارد دو دوره غیبت «صغری» و «کبری» شدند.
- غیبت صغری: این دوره حدود ۶۹ تا ۷۰ سال به طول انجامید و ارتباط شیعیان با امام زمان (عج) از طریق «نواب اربعه» (نمایندگان خاص) برقرار بود و توقیعات متعددی از جانب آن حضرت صادر شد.
- غیبت کبری: با آغاز غیبت کبری در سال ۳۲۹ قمری، نیابت خاص پایان یافت و امام مهدی از دید عموم غایب شدند، اما هدایت باطنی امت همچنان ادامه دارد. در این دوران، شیعیان موظف‌اند در مسائل دینی و اجتماعی به فقها و مراجع تقلید جامع‌الشرایط رجوع کنند و وظیفه انتظار را با ایمان، عمل صالح و زمینه‌سازی برای ظهور محقق سازند.
در متون حدیثی شیعه و بسیاری از منابع اهل سنت، اصل باور به یک نجات‌بخش موعود در آخرالزمان تأیید شده است. روایات اسلامی علائم متعددی برای ظهور آن حضرت ذکر کرده‌اند که به دو دسته «حتمی» و «غیرحتمی» تقسیم می‌شوند و در کنار شرایطی چون گسترش ظلم، زمینه‌ساز قیام جهانی ایشان برای برپایی قسط و عدالت خواهند بود.
نام، کنیه و مشهورترین القاب
نام مبارک امام زمان هم‌نام پیامبر اکرم و کنیه ایشان «ابوالقاسم» است. با این حال، در روایات از خطاب کردن ایشان با نام اصلی تا پیش از ظهور مبارکشان نهی شده است.
وجود مقدس ایشان دارای القاب فراوانی است که «اباصالح»، «قائم آل محمد»، «حجة‌الله»، «ولی‌الله»، «بقیة‌الله»، «امام منتظَر» و «صاحب‌الزمان» از مشهورترین آن‌هاست.
- واژه مهدی: این واژه اسم مفعول و به معنای «ره‌یافته» است، هرچند گاهی در معنای فاعلی (هدایت‌کننده) نیز به کار می‌رود. در روایات معصومان (ع) آمده است که آن حضرت از آن‌رو «مهدی» نامیده شده که مردم را به حقایق و آیینی که از دست داده‌اند هدایت می‌کند و به امور پنهان آگاهی دارد.
حکم زیارت و دعا در عصر غیبت
- زیارت: زیارت امام زمان (عج) در هر زمان و مکان، به‌ویژه در سامرا و سرداب مقدس، و دعا برای تعجیل در فرج ایشان امری مستحب و مؤكد است.
- انتظار فرج: دعا و صدقه دادن برای سلامتی آن حضرت، دعا برای غلبه ایشان بر کافران و منافقان، و همچنین به‌جای آوردن اعمال عبادی مانند نماز و حج به نیت ایشان از اعمال پسندیده به شمار می‌رود.
- قیام هنگام شنیدن نام قائم: برخاستن هنگام شنیدن نام‌های مبارک آن حضرت به‌ویژه لقب «قائم»، نهادن دست راست بر سر و خواندن دعای مربوطه از آداب مستحب است.
ابعاد رفتار و سیرت امام مهدی (عج)
سیره فردی و اجتماعی امام زمان (عج) الگویی جامع و روشن برای پویندگان راه حقیقت است:
- سیرت دینی: ایشان در برابر جلال خداوند بسیار خاشع، فروتن و تسلیم است و عظمت الهی سراسر وجودش را فراگرفته است.
- سیرت خلقی: دارای حشمت، سکینه و وقار است؛ جامه‌های ساده و خشن می‌پوشد، نان جو می‌خورد و علم و حلم او از همگان بیشتر است. خَلق و خُلق ایشان کاملاً شبیه به پیامبر اکرم (ص) است.
- سیرت عملی و انقلابی: در بخشش اموال بی‌نظیر است؛ با کارگزاران و مأموران دولت خود بسیار سخت‌گیر و قاطع، و با ناتوانان و مستمندان بسیار مهربان و دل‌رحم است. حق هر حق‌داری را، حتی اگر زیر دندان متجاوز باشد، بازستانده و به صاحبش بازمی‌گرداند.
- سیرت سیاسی و اجتماعی: حکومت جباران و مستکبران را نابود ساخته و شهر مکه را مرکز قیام خود قرار می‌دهد. در پرتو عدالت فراگیر او، هیچ‌گونه ستمی روا داشته نمی‌شود و برکت عدالتش حتی به درون خانه‌ها و طبیعت (جانوران و گیاهان) نیز نفوذ می‌کند.
- سیرت قضایی: قضاوت‌های آن حضرت کاملاً عادلانه و متکی بر احکام خالص دینی و الهی است و نیازی به شاهد و سوگند ندارد، چرا که با امداد غیبی و علم الهی به باطن امور آگاه است.
خصوصیات یاران امام مهدی (عج)
یاران خاص آن حضرت دارای ویژگی‌های برجسته‌ای در دو حوزه روحی و جسمی هستند:
- خصایص روحی: مصداق کامل «اولیاءالله» هستند؛ از هیچ‌کس و هیچ‌چیز جز خدا نمی‌ترسند و اندوهگین نمی‌شوند. از نظر علمی و معرفتی در بالاترین درجه حکمت قرار داشته و دنیا در برابر اراده و تقوای آن‌ها سر تسلیم فرود می‌آورد.
- ویژگی‌های جسمانی و تعداد: از نظر توان بدنی و نیروی جسمانی بسیار تنومند و استوارند، به‌گونه‌ای که قلب‌هایشان محکم‌تر از پاره‌های آهن است. قول مشهور درباره هسته مرکزی یاران خاص، ۳۱۳ نفر (به تعداد شهدای بدر) است که نقش فرماندهی لشکر را بر عهده دارند، اما به تدریج هزاران نفر دیگر به این جریان می‌پیوندند.
ویژگی‌های جامعه موعود
حکومت جهانی امام مهدی (عج) الگویی واقعی برای تحقق ارزش‌های الهی است که با مؤلفه‌های زیر شناخته می‌شود:
- ساده‌زیستی کارگزاران: حاکمان و کارگزاران حکومت مهدوی زندگی خود را با ضعیف‌ترین طبقات جامعه هماهنگ می‌کنند تا درد محرومان را با تمام وجود لمس نمایند.
- تأمین رفاه اقتصادی: فقر و محرومیت ریشه‌کن شده و با استخراج منابع و معادن زمین، رفاه کامل بر زندگی بشر سایه می‌گکسترد.
- گسترش عدالت و مساوات: عدالت به شکل عمیق و همه‌جانبه در تمام شئون زندگی فردی و اجتماعی جاری می‌شود و اموال و امکانات به‌طور عادلانه میان آحاد مردم تقسیم می‌گردد.
امام مهدی از منظر امام خمینی (ره)
امام خمینی (ره) در آثار و بیانات خود، امام زمان (عج) را با عناوین بلندی چون موعود، خاتم‌الاوصیا، مفخر اولیا، غایت بعثت، ولی‌الله الاعظم، جلوه تام حق‌تعالی، انسان کامل و عصاره همه موجودات توصیف کرده‌اند.
ایشان معتقدند که حضرت ولی‌عصر (عج) علاوه بر دارا بودن «ولایت تشریعی» و هدایت جامعه، از «ولایت تکوینی» نیز برخوردارند؛ به این معنا که به اذن خداوند متعال بر نظام هستی، طول عمر، تقدیر امور و تحولات طبیعت نظارت داشته و به اراده الهی تصرفات تکوینی انجام می‌دهند. امتداد حقیقت «لیلۀ القدر» در عصر ظهور و نزول فرشتگان بر آن حضرت، از دیگر معارفی است که در اندیشه امام خمینی (ره) به آن تأکید شده است.
دیدگاهها
دیدگاه شما پس از بررسی منتشر می‌شود. شمارهٔ موبایل شما نمایش عمومی ندارد.